ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΕΤΑΝΙΔΟΥ

Η Θεοδώρα Πετανίδου, Ομότιμη Καθηγήτρια Οικολογίας και Οικογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, γεννήθηκε στη Μακρυνίτσα της Κερκίνης, Όρους και Λίμνης, αλλά πολύ νωρίς ενέδωσε στην ομορφιά των άνυδρων και γυμνών τοπίων της μεσημβρινής Ελλάδας, όταν το 1970 η οικογένειά της μετοίκησε στην Αθήνα. Οι φαρμακευτικές και βιολογικές σπουδές την οδήγησαν σε μονοπάτια επιστημονικώς ανεξιχνίαστα στην Ελλάδα, στους τομείς της οικογεωγραφίας της Μεσογείου, της πολιτισμικής οικολογίας, θέματα που θεραπεύει με συνέπεια. Λατρεύει τα συστήματα των ακραίων συνθηκών για τη ζωή, γι’ αυτό και ασχολήθηκε με το καθαυτό Αιγαίο και μάλιστα σε γνωστικά αντικείμενα καινούργια, που η ίδια εισήγαγε στην ελληνική έρευνα: την επικονίαση, στα μεσογειακά οικοσυστήματα και στα εμβληματικά όρη· τη γεωγραφία και τον πολιτισμό του αλατιού και των αλυκών· τις αναβαθμίδες καλλιέργειας του Αρχιπελάγους, που υπό συνθήκες ανέχειας και απομόνωσης έκαναν την ανθρώπινη διαβίωση δυνατή και τον πολιτισμό του Αιγαίου παγκόσμια διαχρονική αναφορά. Πάντως, κύριο ερευνητικό της αντικείμενο αποτελεί η αρχαιότερη ίσως σχέση αμοιβαιότητας μεταξύ ανώτερων οργανισμών στον πλανήτη: η οικολογία της επικονίασης, εμφαίνοντας στις σχέσεις ανθοφόρων φυτών με επικονιαστές, κυρίως με τις πολυπληθείς αγριομέλισσες του Αιγαίου. Μεγάλο τμήμα της πρόσφατης έρευνάς της αφορά στη βιοποικιλότητα και βιογεωγραφία των επικονιαστών, καθώς και τις απειλές που αντιμετωπίζουν, τελευταία και εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Με τις πεζούλες του Αιγαίου ασχολείται αδιάλειπτα από το 1999, εμπειρία που οδήγησε στην πενταετή προσπάθεια για λειτουργική αποκατάσταση των αναβαθμίδων της Άνδρου, στο πλαίσιο του Ευρωπαικού έργου LIFE TERRACESCAPE (2017-2022), του οποίου υπήρξε συντονίστρια. Έχει συγγράψει πλήθος επιστημονικών εργασιών δημοσιευμένων σε περιοδικά υψηλής επιστημονικής απήχησης, και για σειρά ετών συγκαταλέγεται μεταξύ του ανώτερου 2% των επι-στημόνων συγγραφέων του κόσμου βάσει της αναγνωσιμότητας του έργου τους και αναφοράς σε αυτό. Σημαίνουσες μονογραφίες-βιβλία της, στην ελληνική: «Άλας: Το αλάτι στην Ευρω-παική Ιστορία και τον Πολιτισμό» (Ελληνικές Αλυκές Α.Ε., 1977), «Αναβαθμίδες του Αιγαίου: το παράδειγμα των Δωδεκανήσων» (Εκδόσεις Παρισιάνου, 2015) «Αναβαθμίδες καλλιέργειας: μια περιήγηση στα χωράφια του πολιτισμού του Αιγαίου, της Μεσογείου» (Terracescape-Broken Hill Publishers LTD, 2021). Σημαντικό επίτευγμα, η υποδομή «Μελισσοθήκη του Αιγαίου», μια μοναδική συλλογή επικονιαστών από το Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή. Την τελευταία δεκαετία, ασχολείται με την εκλαίκευση της επιστημονικής γνώσης μέσω λόγου και τέχνης, στοχεύοντας στην ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και αλλαγή συμπεριφοράς πολιτών και επαγγελματιών· συχνά, στο πλαίσιο εφαρμοστικών προγραμμάτων, π.χ. LIFETERRACES-CAPE(lifeterracescape.aegean.gr/), LIFE 4 POLLINATORS (life4pollinators.eu/).