ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ

Ο Νίκος Πουλαντζάς (1936-1979) ήταν Έλληνας μαρξιστής, θεωρητικός της πολιτικής κοινωνιολογίας ο οποίος έδρασε επί πολλά χρόνια στο Παρίσι. Συμμετείχε ενεργά στο φοιτητικό κίνημα μες από την Νεολαία της ΕΔΑ, υπήρξε μέλος του παράνομου ΚΚΕ και μετά την διάσπαση του κόμματος το 1968 τάχθηκε με το ΚΚΕ Εσωτερικού, τοποθετημένος στην αριστερή του πτέρυγα. Την δεκαετία του 1970 ο Πουλαντζάς ήταν γνωστός μαζί με τον Λουί Αλτουσέρ ως ηγετική μορφή του δομικού μαρξισμού. Υπερασπίστηκε τις θεωρητικές θέσεις του λενινισμού, αλλά υποστήριξε την στρατηγική του ευρωκομμουνισμού, χωρίς να εγκαταλείψει την αριστερή κριτική στην πολιτική των δυτικών ΚΚ. Είναι περισσότερο γνωστός για το θεωρητικό έργο περί το κράτος. Προσέφερε επίσης μαρξιστικές συνεισφορές στην ανάλυση του φασισμού, των κοινωνικών τάξεων στον σύγχρονο κόσμο και την κατάρρευση των δικτατοριών στην νότια Ευρώπη (Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα) κατά την δεκαετία του 1970. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο VIII του Παρισιού, όπου και αυτοκτόνησε το 1979 υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Ο Πουλαντζάς δεν αποδέχεται την μαρξιστική θεωρία ότι το κράτος συνιστά όργανο ταξικής κυριαρχίας και επιβολής. Απ' εναντίας, ουσιαστικά το θεωρεί όργανο εξισορρόπησης των ταξικών ανταγωνισμών. Στόχος του σοσιαλισμού, τονίζει, δεν είναι η επαναστατική ήττα του κεφαλαιοκρατικού κράτους, αλλά η "ριζική μεταβολή" του. Εξ ου και υποβλήθηκε σε αυστηρή κριτική από τους θεωρητικούς της μαρξιστικής-λενινιστικής κατεύθυνσης, οι οποίοι τον επέκριναν για ρεφορμισμό. Το 1980, έναν χρόνο μετά την αυτοκτονία του Πουλαντζά, ο Θάνος Μικρούτσικος και ο Άλκης Αλκαίος αφιέρωσαν το τραγούδι τους Κακόηθες Μελάνωμα στην μνήμη του.