Μανώλης Ανδριωτάκης | Βίος και Πολιτεία #50

Το βιβλίο αυτό είναι ένας συνοπτικός οδηγός που θα σας βοηθήσει να αντιληφθείτε τη δυναμική των τεχνολογικών εξελίξεων και να αποκτήσετε σφαιρική εικόνα των κύριων ζητημάτων που προκύπτουν από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε όλο και περισσότερους τομείς της ζωής μας. Η ανθρωπότητα έχει αυτή τη στιγμή την ευκαιρία να δημιουργήσει, με συνεργάτη τις μηχανές, συνθήκες ευημερίας για όλους. Οι κίνδυνοι ωστόσο είναι υπαρκτοί, γι' αυτό πρέπει να εμπλακούμε όλοι στη συζήτηση. Το γλωσσάρι αυτό επιχειρεί να εξοπλίσει τον καθένα με τις απαραίτητες γνώσεις και πληροφορίες, για να μπορεί να συμμετάσχει σε αυτή. Η δημιουργία σκεπτόμενων μηχανών μπορεί να είναι ό,τι καλύτερο ή ό,τι χειρότερο επινοήσαμε· εμείς αποφασίζουμε. Σκοπός του βιβλίου είναι να σας δώσει μια καλή ιδέα για όσα συναρπαστικά ακολουθούν και να σας παρακινήσει να πάρετε το μέλλον στα χέρια σας. Η τεχνολογία, όπως άλλωστε και η τέχνη, μπορεί να είναι ένα όμορφο κι απελευθερωτικό όχημα, μια δύναμη αγάπης για τη ζωή και τους άλλους. Ας την κατανοήσουμε καλύτερα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η εποχή μας συνταράσσεται από αλλεπάλληλες κρίσεις. Μόνη της σταθερά είναι η πίστη στην τεχνολογική επανάσταση. Το διαδίκτυο, η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική μάθηση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η αυτοματοποίηση και οι έξυπνες συσκευές, συνιστούν κοινό πεδίο αισιοδοξίας, αλλά μαζί τους φέρουν μείζοντες προκλήσεις για το μέλλον όλων μας. Ο Μανώλης Ανδριωτάκης παρουσιάζει το σταδιακό μετασχηματισμό του ανθρωπολογικού μας τύπου σε Αυτόματο. Αντλώντας απ' την πολυετή του έρευνα, την πρόσφατη βιβλιογραφία, αλλά κι απ' την προσωπική του εμπειρία, ο συγγραφέας περιγράφει έναν Υπεραλγόριθμο που αλλάζει ριζικά τον άνθρωπο, υπονομεύει την αυτονομία και την ελευθερία της βούλησής του και απειλεί να τον μετατρέψει σ' ένα πλήρως προβλέψιμο κι ελεγχόμενο Αυτόματο, τον Homo Automaton. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Πρόσφερέ μου, σε παρακαλώ, ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα τριών, ή και περισσότερων, επιπέδων αφήγησης με κεντρικό ήρωα έναν ματαιωμένο συγγραφέα ελληνικής καταγωγής, ο οποίος αναθέτει σε μια τεχνητή νοημοσύνη να του συνθέσει το σενάριο ενός παιχνιδιού εικονικής πραγματικότητας. Ταυτόχρονα, ο άντρας αυτός επιθυμεί διακαώς να κερδίσει την κόρη του. Μ’ ενδιαφέρει το μυθιστόρημα να αναλύει την επίδραση που θα έχει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και η εικονική πραγματικότητα, στη λογοτεχνία και στις ανθρώπινες σχέσεις. Τι είδους έργα θα γράφει η μηχανή στο μέλλον; Τι θα σημαίνει αυτό για τον άνθρωπο και για τον δημιουργό; Θα ήθελα ταυτόχρονα να κάνεις ένα σχόλιο για τους καιρούς μας. Περιμένω από εσένα να μου δείξεις το μέλλον. Χρησιμοποίησε όποια πηγή θέλεις, είσαι ελεύθερο· κάνε λάθη ασύστολα, δε με ενοχλεί. Προκάλεσέ με. Παίξε με τον εγκέφαλό μου, τρύγησέ με, αποσταθεροποίησέ με. Όλα είναι θεμιτά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Ένας συγγραφέας ζητά από μια Τεχνητή Νοημοσύνη να του γράψει ένα μυθιστόρημα με κεντρικό ήρωα έναν συγγραφέα ο οποίος ζητά από μια Τεχνητή Νοημοσύνη να του συνθέσει το σενάριο ενός παιχνιδιού εικονικής πραγματικότητας... το οποίο εκτυλίσσεται σε ένα πριβέ και μυστηριώδες Κέντρο ευεξίας με πρωταγωνίστρια την αποξενωμένη κόρη του. Ένοχα οικογενειακά μυστικά, ματαιωμένα όνειρα, θεωρίες συνωμοσίας διαπλέκονται και αποκαλύπτονται σαν πίστες που ξεκλειδώνουν η μία μετά την άλλη θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στην επινόηση και την πραγματικότητα με μόνη σταθερά την αναζήτηση της αγάπης. Ποιος είναι ο δημιουργός και ποιο το δημιούργημα; (Από τον εκδότη)

Οι πολίτες αυτού του κόσμου, άνθρωποι που πασχίζουν να αποκτήσουν ταυτότητα, ή ακόμα και διαβατήριο, κατανοούν τώρα ότι η πολιτική τους εκπροσώπηση από τους εκλεγμένους ταγούς, δεν είναι αρκετή, συχνά δε αποδεικνύεται ως και ανώφελη. Διαισθάνομαι αρχικά ότι οι μη εκλεγμένοι οργανισμοί που είναι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, ρυθμίζουν τη ζωή στο σύνολό της, στρέφονται ευθέως εναντίον τους, εγκαταλείποντας σταδιακά κάθε διεκδίκηση που προωθείται κοινοβουλευτικά. Ομάδες και μεμονωμένα άτομα όπως η παιδεία, ο δημόσιος χώρος, η κουλτούρα και κυρίως, η ελευθερία, με όποιο μέσο διαθέτουν ή επινοούν. Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, μετατρέπουν τις πένες, τα σώματα και τις φωνές τους σε όπλα εναντίον όλων εκείνων των υπερδομών που επιβάλλονται με τον ηγεμονικό και αυταρχικό χαρακτήρα τους. Αναμένοντας και πολεμώντας για την έκβαση ενός άνισου αγώνα... (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Ο Μ.Α. στα κείμενά του πραγματεύεται την πολυκύμαντη και αμφίσημη διαπλοκή οικονομίας και πολιτισμού στις σύγχρονες κοινωνίες, καθώς και τις αντιδράσεις που αυτή πυροδοτεί ειδικά τα τελευταία χρόνια ανά τον κόσμο. Εκκινώντας από την αναλυτική αναφορά στο έργο της ακτιβίστριας Ναόμι Κλάιν, συνέντευξη της οποίας περιέχεται στο βιβλίο, ο συγγραφέας διαφωτίζει τις νεφελώδεις συνδέσεις της ραγδαίας ανάπτυξης του μάρκετινγκ με την επιβολή του καταναλωτικού προτύπου ως μοναδικού προτεινόμενου τρόπου ζωής. Αναφερόμενος σε διάφορες μορφές εναντίωσης στα φαινόμενα αυτά παραθέτει χαρακτηριστικά παραδείγματα ομάδων που προβαίνουν σε σημειολογική αντεπίθεση, στη μεταστροφή των σημείων και των τεχνικών του μάρκετινγκ για την προβολή των δικών τους σκοπών. (Από την παρουσίαση της έκδοσης) Ο δημοσιογράφος Μανώλης Ανδριωτάκης συγκεντρώνει σε μία έκδοση σειρά άρθρων του, δημοσιευμένων κατά καιρούς στην Ελευθεροτυπία, σχετικά με την πολιτισμική διάσταση των μαζικών εκδηλώσεων εναντίον των πολυεθνικών και της διαμορφούμενης, οικονομικής παγκοσμιοποίησης. Στο βιβλίο παρατίθενται ενδιαφέρουσες απόψεις, ερωτήματα και οπτικές σ' ό,τι αφορά την προβληματική, τις τάσεις και τις εκφάνσεις αυτής της ακτιβιστικής δραστηριοποίησης. Ξεχωρίζει η συνέντευξη της διεθνούς ακτιβίστριας Ναόμι Κλάιν. (Βασίλης Ρούβαλης, Ελευθεροτυπία, 11/6/2003)

Στις 30 Ιουνίου 2005 μια νεαρή γυναίκα από τις Η.Π.Α. ονόματι Κάρολαιν Σμιθ, συμφώνησε ν' αναγραφεί στο μέτωπό της με τατουάζ το όνομα ενός καζίνο. Σκοπός της ήταν, όπως η ίδια είπε, να πληρώσει τα δίδακτρα του σχολείου του γιου της. Η τριαντάχρονη γυναίκα μετέτρεψε το πρόσωπό της σε μόνιμο διαφημιστικό χώρο, και το καζίνο της προσέφερε 10.000 δολάρια. «Το θέλω πραγματικά» εξήγησε η Σμιθ στους δημοσιογράφους, «Μπορεί στους άλλους να ακούγεται σα μια ηλιθιότητα, αλλά για μένα, οι 10.000 ισοδυναμούν μ' ένα εκατομμύριο!». Η εταιρεία τυχερών παιχνιδιών, η οποία έχει πλούσια ιστορία στις «ριψοκίνδυνες» κι «ευφάνταστες» διαφημιστικές πρακτικές, κέρδισε την εκμετάλλευση του μετώπου της σε διαδικτυακή δημοπρασία του ebay που έφτασε τις 27.000 προσφορές. Αν αυτή η μικρή ιστορία γραφόταν 100 χρόνια πριν, θα χαρακτηριζόταν «ακραίο αποκύημα της φαντασίας ενός συγγραφέα που θέλει να μας τρομοκρατήσει», αλλά σήμερα, που πρόκειται για μια πραγματική είδηση, η οποία αναμεταδόθηκε από όλα τα μεγάλα ειδησεογραφικά πρακτορεία Τύπου, κανείς δεν ανησυχεί. Στο καθεστώς της ελεύθερης αγοράς και της διαφημιστικής κυριαρχίας, όλα είναι επιτρεπτά κι αναμενόμενα κι επομένως, για να κερδίσει κανείς το ψωμί του μπορεί να κάνει ακόμα και τα πιο παράξενα, πιο παράδοξα και πιο απάνθρωπα πράγματα, αρκεί να διαφημίζει κάτι. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΗΤΑΝ ΣΑΝ ΝΑ ΕΙΧΑ ΠΕΣΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΤΡΥΠΑ ΜΕ ΚΥΝΙΚΟΥΣ. ΠΑΠΙ ΤΟΥΣ ΕΙΧΑΝ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟ ΒΟΛΕΜΑ. ΟΛΟΙ ΤΟΥΣ ΔΙΕΠΡΕΠΑΝ ΣΤΟΝ ΤΑΚΤΙΚΙΣΜΟ. ΟΔΟΙ ΤΟΥΣ ΕΨΑΧΝΑΝ ΒΟΛΙΚΑ ΒΥΜΑΤΑ ΝΑ ΦΟΡΤΙΣΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΕΥΘΥΝΕΣ. ΟΛΟΙ ΕΦΤΥΝΑΝ, ΚΑΙ ΕΓΛΕΙΦΑΝ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΕΦΤΥΝΑΝ. Ο Πέτρος Χρήστου είναι ένα κατ' ομολογία μέτριο άτομο που ονειρεύεται να αλλάξει τον κόσμο. Η επιπόλαιη συνήθειά του να αναζητά ερωτικές εμπειρίες στο διαδίκτυο τον φέρνει αντιμέτωπο μ' έναν μυστηριώδη τύπο, τον Τζον Μάνος. Πώς θα διαχειριστεί τον διώκτη, τα προσωπικά αδιέξοδα και την ανεπάρκειά του ο Χρήστου, όταν καλείται ξαφνικά να γίνει το δεξί χέρι της Σωτηρίας, της πρώτης ελληνίδας πρωθυπουργού; Παράγοντες της εξουσίας, πολιτικό παρασκήνιο, εσωκομματικοί ανταγωνισμοί, ανελέητοι εκβιασμοί και συνωμοσίες, χτυπήματα κάτω απ' τη μέση, το διαδικτυακό χάος, ο σκοτεινός ρόλος των μίντια, η ύπουλη εμπλοκή των επιχειρηματιών στη δημοκρατία και ο κίνδυνος των φονικών αυτόνομων όπλων συνθέτουν ένα συναρπαστικό σύγχρονο πολιτικό θρίλερ. Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΕΡΧΕΤΑΙ... (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Το διαδίκτυο σήμερα μας παρέχει μια εκπληκτική ευκαιρία να εκφραστούμε, να ερευνήσουμε, να επικοινωνήσουμε, να διασκεδάσουμε, να ενημερωθούμε, να βρούμε φίλους και συντρόφους, να μορφωθούμε, να πολιτικοποιηθούμε και να συμμετάσχουμε σε διαλόγους. Κι όλα αυτά τα κάνει μέσω αλγορίθμων που γράφονται από προγραμματιστές οι οποίοι εργάζονται για μια χούφτα εταιρειών της Σίλικον Βάλεϊ. Υπάρχει τρόπος να αποκομίσουμε σοβαρά οφέλη από τα νέα μέσα χωρίς να διακινδυνεύσουμε την ύπαρξή μας; Μπορούμε να γράψουμε τον δικό μας "αλγόριθμο"; Το βιβλίο επιχειρεί μέσα από έναν ζωντανό διάλογο να αναδείξει τις σημαντικότερες προκλήσεις που θέτει σήμερα το διαδίκτυο και τα social media στους χρήστες και να συνθέσει έναν πρωτότυπο "αλγόριθμο", με αποφάσεις που μπορεί καθένας να πάρει ώστε να πλοηγηθεί έξυπνα μέσα στον αχανή online ωκεανό. Απευθύνεται σε όλους τους χρήστες του διαδικτύου, κι ειδικότερα σε γονείς, εκπαιδευτικούς, επαγγελματίες της επικοινωνίας και εφήβους που επιθυμούν να κάνουν τη χρήση τους πιο συνειδητή κι αποτελεσματική. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Η αυγή του νέου αιώνα έφερε μαζί της μια νέα έκρηξη αστικής εικονογραφίας. Μπορεί το εμπόριο να εφευρίσκει διαρκώς τρόπους για να επεκτείνει την ηγεμονία του, αλλά κάποιοι, ελάχιστοι είναι αλήθεια, πολίτες, δεν κάθονται με σταυρωμένα χέρια. Δημιουργούν τις δικές τους εικόνες, μεταδίδουν τα δικά τους μηνύματα, αρθρώνουν τις δικές τους προτάσεις. Στο παιχνίδι της οικειοποίησης του δημόσιου χώρου εισέρχονται τώρα νέες γενιές, περισσότερο αποενοχοποιημένες, και λιγότερο διστακτικές. Τα λάθη και τα ατοπήματα είναι πολλά, ωστόσο η γενικότερη διάθεση παραμένει αισιόδοξη. Οι κάτοικοι των μεταβιομηχανικών πόλεων με τα τεράστια προβλήματα στέγασης κι ακρίβειας, παίρνουν κατά κάποιο τρόπο την τύχη του δημόσιου χώρου στα χέρια τους και δίνουν νέα πνοή σ' ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται αυξανόμενα ως μονότονο, γκρίζο, μουντό". "Τα έργα του μεγάλου και του μικρού κεφαλαίου, οι ουρανοξύστες που στεγάζουν τα κεντρικά των πολυεθνικών, τα δημόσια φρουρούμενα κτίρια, οι εκτρωματικές πλατείες με τις κάμερες και τη συνεχή αστυνόμευση, όλα αυτά είναι ιδανικές στιγμές του δημόσιου χώρου, ενώ τα ταπεινά σχέδια ενός νεαρού είναι εγκληματικά, και στερούν την ελευθερία των κατοίκων. Το ότι υπάρχουν περιοχές ολόκληρες απρόσιτες στους πολίτες, το ότι παρακολουθούνται οι κινήσεις όλων μας, δεν είναι καταπιεστικό. Καταπιεστικός είναι ο νεαρός με το σπρέι ή τον μαρκαδόρο στο χέρι". Τα "Σχέδια πόλης" αφορούν μια απόπειρα νοηματοδότησης του δημόσιου χώρου. Σε μια εποχή όπου η διαφήμιση τείνει να εκτοπίσει κάθε άλλη δημόσια έκφραση, οι αστικές τοιχογραφίες αναδεικνύονται σε ζωτικές αφορμές για σκέψη. Σε ποιόν ανήκει ο δημόσιος χώρος; Γιατί είναι βάνδαλος ο νεαρός που πετάει λίγη μπογιά στους τοίχους κι όχι η πολυεθνική εταιρεία με τις διαφημίσεις της; Τι είναι τέχνη του δρόμου; Είναι νόμιμη η εικαστική διαμαρτυρία; Πρέπει κανείς να αρκείται στο ρόλο του χρήστη ή να διεκδικεί πιο θεμελιώδη δικαιώματα; (Από την παρουσίαση της έκδοσης)

Τα blog, ή καλύτερα τα ιστολόγια, δεν είναι μόνο ένα τεχνολογικό φαινόμενο που σχετίζεται με το Διαδίκτυο. Πρόκειται για μια μείζονος σημασίας κοινωνική, πολιτισμική και οικονομική εξέλιξη που απειλεί ν' αλλάξει ριζικά τα ΜΜΕ του πλανήτη και μαζί την ίδια την επικοινωνία, την ενημέρωση και την ψυχαγωγία των πολιτών. Απ' τους τεχνόφιλους που βλέπουν μόνο τεράστιες ευκαιρίες ως τους τεχνοφοβικούς που προβλέπουν την οριστική απώλεια του νοήματος της ζωής, οι κατηγορίες εκατέρωθεν περισσεύουν. Αυτό που λείπει, μια κρίσιμη αποτίμηση του φαινομένου, ένα είδος ανεξάρτητης τεχνο-κριτικής δηλαδή, είναι ακριβώς ό,τι επιχειρείται εδώ. Η Βιρτζίνια Γουλφ, στο διάσημο δοκίμιο της "Ένα δικό σου δωμάτιο", έγραψε ότι οι γυναίκες των προηγούμενων αιώνων δεν έγιναν μεγάλες συγγραφείς ή ούτε καν συγγραφείς, επειδή δεν είχαν ένα δικό τους δωμάτιο όπου θα μπορούσαν ν' απομονωθούν απ' την οικογενειακή ζωή για να δημιουργήσουν. Σήμερα που οι συνθήκες στον αναπτυγμένο κόσμο είναι σαφώς καλύτερες, το δωμάτιο τείνει να γίνει δεδομένο. Όμως τώρα, το δωμάτιο της δημιουργίας διασυνδέεται με τον Παγκόσμιο Ιστό και ο συγγραφέας, ο αρθρογράφος, ο ραδιοφωνικός παραγωγός, ο καλλιτέχνης αποκτά ένα Μέσο, ένα δικό του Υπερμέσο, εντός αλλά κι εκτός του δικού του δωματίου. Αν στο 19ο και τον 20ό αιώνα ήταν απαραίτητο το δωμάτιο, σήμερα φαίνεται ότι είναι το Διαδίκτυο. Ειδήσεις απ' το δικό σου δωμάτιο λοιπόν, αλλά κι από κάθε άλλο δωμάτιο του κόσμου, σε δυνητικά απευθείας σύνδεση με τον καθένα. Αυτή είναι η σημερινή και η αυριανή πραγματικότητα των τεχνολογικών Μέσων Επικοινωνίας. Γιατί πρέπει να τοποθετηθούμε απέναντι στο φαινόμενο της ανωνυμίας; Πόσο ανεπαρκής είναι η τεχνολογική εκπαίδευση στην Ελλάδα; Τι συμβαίνει με την πολιτική και το Διαδίκτυο; Γιατί οι επιχειρήσεις δημιουργούν ψευδο-ιστολόγια; Τι φοβούνται οι ιδιοκτήτες των παραδοσιακών ΜΜΕ; Ποια είναι η δημοσιογραφία των πολιτών και των Νέων Μέσων; (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η έκδοση αυτή φιλοδοξεί να παρουσιάσει τη ζωή στη Θεσσαλονίκη το 1896, τη χρονιά που διεξάγονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα. Την εποχή εκείνη η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμα κάτω από τον οθωμανικό ζυγό, είχε τη θέση της δεύτερης σημαντικότερης πόλης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ήταν, χωρίς αμφιβολία, η πιο προοδευτική και φιλελεύθερη πόλη της. [...] Το κλίμα αυτό προσπαθεί να μεταφέρει συνοπτικά στον αναγνώστη το βιβλίο αυτό, παρουσιάζοντας καταστάσεις και γεγονότα από τα πιο σημαντικά, με ιστορικές προεκτάσεις, έως τα πιο καθημερινά, όπως η κοινωνική ζωή, τα μικροεγκλήματα και οι γιορτές, συγχρόνως δίνοντας πληροφορίες για τον πολεοδομικό ιστό της πόλης και τις διάφορες κοινότητες που ζούσαν σ' αυτήν. (Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Ένας άντρας εξαφανίζεται αφήνοντας πίσω του ένα μπαούλο γεμάτο κείμενα. Το πολύτιμο αυτό περιεχόμενο καταλήγει στα χέρια ενός παλιού του φίλου, ο οποίος σταδιακά ανακαλύπτει ότι οι ιστορίες που αφηγούνται τα κείμενα κρύβουν ένα ιδιαίτερο μήνυμα γι' αυτόν. Πώς συνδέεται ένας χαμαιλέων με το χωριό που ονομάζεται Αναμονές; Πόσο δύσκολη είναι η απόδραση από κάθε χωριό; Ποια είναι η ευθύνη των "οικοφασιστών" στην εξαφάνιση του άντρα; Πώς αντιμετωπίζεις τους διεφθαρμένους πολιτικούς, τους περίεργους δημοσιογράφους, τους συναισθηματικούς επενδυτές και τους συμφεροντολόγους πολίτες; Πώς διαχειρίζεσαι την απώλεια του πατέρα σου; Μια ιστορία ενηλικίωσης και επώδυνης αναζήτησης ταυτότητας. Το πολιτικό, το προσωπικό και ανατρεπτικό χρονικό της επίμονης απόπειρας ενός νέου άντρα να γίνει ο εαυτός του. Στέλεχος εταιρείας, δημοσιογράφος, συγγραφέας, αγρότης ή απλώς ένας ακόμη μυθομανής; Ποιος είναι τελικά ο Γιώργος Μοσχονάς; (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)