(CD) ALEXANDER LONQUICH
ROBERT SCHUMANN / HEINZ HOLLIGER - ROBERT SCHUMANN

"O Schumann", λέει ο Heinz Holliger, "είναι ο συνθέτης που σχεδόν πάντα βρίσκεται στο επίκεντρο της σκέψης μου". Σε αυτή την ηχογράφηση ο Alexander Lonquich διατυπώνει τις διασυνδέσεις που υπάρχουν ανάμεσα στους ηχητικούς κόσμους της Kreisleriana, με τον σκοτεινό-νυχτερινό ρομαντισμό της, και τον ριζοσπαστικό ρομαντισμό της Παρτίτας του Holliger. Ενάμισης αιώνας χωρίζει αυτές τις δύο συνθέσεις. Ο Lonquich ερμηνεύει την έκδοση του 1838 της Kreisleriana και την Παρτίτα (1999), δύο έργα αφιερωμένα σε δυο μεγάλους πιανίστες, τον Fr?d?ric Chopin και τον Andr?s Schiff αντίστοιχα, μεταφέροντάς μας το πώς αντιλαμβάνεται ο Ηolligger τη συνέχεια της μουσικής γλώσσας του Schumann, μέχρι τις μέρες μας. "Καθώς οι τελευταίοι απόηχοι της Kreisleriana δίνουν τη θέση τους στην πρώτη κίνηση της Παρτίτας του Heinz Holliger, η δική μας πρώτη αντίδραση είναι αυτή της έκπληξης", γράφει ο Hans-Klaus Jungheinrich στο ένθετο που συνοδεύει το CD και συνεχίζει: "Το πρελούδιο φαίνεται να αποτελεί την άμεση συνέχεια του ύφους του Schumann που βέβαια τώρα εκτροχιάζεται σε άλλες κατευθύνσεις, παίρνει το δικό του δρόμο, σαν ένα λεπτό τείχος που όμως κατορθώνει να απορροφήσει μια τεράστια εκρηκτική ενέργεια. Όπως ήταν αναμενόμενο, σύντομα καταλαβαίνουμε πως άλλες δυνάμεις και άλλες, ταχύτερες διεργασίες συμβαίνουν, καθώς ενάμισης αιώνας μουσικής σύνθεσης προετοίμασε το έδαφος για αυτή τη συνθετική έκρηξη της οποίας γινόμαστε μάρτυρες. Η σύνθεση είναι σαρωτική ενάντια σε κάθε στείρο ακαδημαϊσμό. Ο πυρήνας της Παρτίτας παραπέμπει στην Kreisleriana που η μουσική της γλώσσα είναι έντονη, ανήσυχη, με συνεχόμενες εκπλήξεις. Η Παρτίτα δεν είναι τόσο αυστηρή στη δομή της, αλλά περισσότερο αυτοσχεδιαστική. Μπορεί να υπερχειλίζει ή να ταλαντεύεται, όμως στο απόλυτο ξέσπασμα της ευτυχίας της, προκαλεί τόση συγκίνηση, ίδια μ' αυτήν της ανάγνωσης ενός σπουδαίου στίχου. Ο πιανίστας Alexander Lonquich εκθέτει εαυτόν ανελέητα σε αυτή την τραχιά όψη του ρομαντισμού της Kreisleriana. Την απόφαση του να εργαστεί πάνω στην πρώτη έκδοση της Kreisleriana (παρότι η αναθεωρημένη έκδοση του 1849 είναι ευρύτερα διαδεδομένη), μας εξηγεί ο πιανίστας Alexander Lonquich στο σημείωμά του που περιλαμβάνεται στο ένθετο: "Πολλά περάσματα στην πρώτη έκδοση έχουν πολύ εντονότερες δυναμικές αλλά και οδηγίες τονισμού απ' αυτές που συναντάμε 12 χρόνια αργότερα. Αρκετά ritardandos (επιβράδυνση του τέμπο) διακόπτουν τη φυσική ροή της μουσικής. Μερικές φορές το τέμπο είναι τόσο αργό που μας δίνει την εντύπωση της ακινησίας, που αλλάζει βέβαια στη συνέχεια. Για να ακολουθήσουμε αυτό το σύστημα των ρυθμών και των αντιθέσεων οδηγούμαστε αναπόφευκτα στην εντύπωση μιας απουσίας εσωτερικής συνοχής. Αυτό που συμβαίνει ωστόσο είναι, ότι στιγμές αχαλίνωτης φαντασίας φαινομενικά αποκομμένες από το περιβάλλον τους έχουν αριστοτεχνικά ενταχθεί σε ένα ενιαίο σύνολο. Αυτή είναι η ακριβέστερη περιγραφή που θα μπορούσε να δώσει κανείς για τον ψυχισμό του Schumann... Κατά τη γνώμη μου, η δεύτερη έκδοση του 1849 θυσίασε πολλά σημεία λεπτεπίλεπτης επεξεργασίας στο βωμό της σαφήνειας και της καθαρότητας. Το δεύτερο μέρος είναι αναμφίβολα πιο ραφιναρισμένο και εύληπτο στην αναθεωρημένη έκδοση, όμως, δεν συνεχίζει να παραπέμπει στον εύθραυστο χαρακτήρα της προηγούμενης έκδοσης; Αλλά και πάλι, είναι όμοιες; Όχι, δεν είναι. Γιατί όταν παίζω αυτούς τους τονισμούς καταλαβαίνω πόσο ιδιοσυγκρασιακοί είναι στη φόρμα τους. Η πρώτη έκδοση αφηγείται μια τελείως διαφορετική ιστορία. Το ένθετο που συνοδεύει το CD είναι στα γερμανικά και στα αγγλικά και περιλαμβάνει ένα κείμενο του Hans-Klaus Jungheinrich και ένα του πιανίστα Alexander Lonquich.