ΝΕΜΕΣΙΣ - PHILIP ROTH

Στην αποπνικτική ζέστη του Νιούαρκ μαίνεται μια τρομακτική επιδημία. Η αναπηρία, η παράλυση, η ισόβια καταδίκη στον πόνο, ακόμα και ο θάνατος απειλούν τα παιδιά του Νιου Τζέρζεϋ. Αυτό είναι το απροσδόκητο θέμα του σπαρακτικού νέου βιβλίου του Φίλιπ Ροθ: μια επιδημία πολιομυελίτιδας που ξεσπάει το καλοκαίρι του 1944, λίγο πριν το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, και ο αντίκτυπος της σε μια μικρή και δεμένη κοινότητα του Νιούαρκ και στα παιδιά της. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εύρωστος και ευσυνείδητος διευθυντής του υπαίθριου αθλητικού κέντρου της περιοχής, ο εικοσιτριάχρονος Μπάκυ Κάντορ: αθλητής του ακοντισμού και της άρσης βαρών, απόλυτα αφοσιωμένος στα καθήκοντα του και απογοητευμένος από τον εαυτό του επειδή, λόγω κακής όρασης, αδυνατεί να υπηρετήσει στον στρατό και να συμμετάσχει στον πόλεμο πλάι στους φίλους και ομηλίκους του, είναι η ψυχή του κέντρου και το στήριγμα των παιδιών. Εστιάζοντας στα διλήμματα και στις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Κάντορ, καθώς η πολιομυελίτιδα αρχίζει να ερημώνει τους χώρους των αθλοπαιδιών, ο Ροθ αποτυπώνει όλα τα συναισθήματα που γεννά ένας λοιμός: φόβο, πανικό, οργή, σάστισμα, αγωνία, πόνο. Παρακολουθώντας τον ήρωα του στους καυτούς, δύσοσμους δρόμους του πολιορκημένου Νιούαρκ και στο Ίντιαν Χιλ, μια παρθένα καλοκαιρινή κατασκήνωση στα βουνά, με αέρα καθαρό, "αποκαθαρμένο από οτιδήποτε μολυσματικό", ο Ροθ σκιαγραφεί έναν αξιοπρεπή και δραστήριο άνθρωπο με τις καλύτερες των προθέσεων, και τον προσωπικό του πόλεμο ενάντια στην επιδημία. Με ακρίβεια και τρυφερότητα καταγράφει τη διαδρομή του Κάντορ προς την προσωπική του καταστροφή αλλά και τον ιδιαίτερο κόσμο της παιδικής ηλικίας. Την ιστορία στοιχειώνει το ζοφερό ερώτημα που πραγματεύονται και οι τέσσερις τελευταίες νουβέλες του Ροθ, ο Καθένας, η Αγανάκτηση, η Ταπείνωση και τώρα η Νέμεσις: ποιες επιλογές διαμορφώνουν μοιραία τη ζωή; Πόσο αδύναμοι είμαστε όλοι μας μπροστά στη δύναμη των περιστάσεων; (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ) [...] ένα μυθιστόρημα με τυπικές "Ροθικές" καταστάσεις, Εβραίοι, Νιούαρκ, δημιουργικοί νεαροί γεμάτοι με αίσθηση του καθήκοντος, κλασσικές μικροαστικές εβραϊκές οικογένειες με δυναμικές πατρικές φιγούρες, απουσιάζει όμως ένα στοιχείο που χαρακτήρισε τον μέγιστο συγγραφέα τα τελευταία χρόνια - η έντονη ενασχόλησή του με το σεξ (που είχε καταντήσει λογοτεχνικό ανέκδοτο πλέον). Στην αρχή ο αναγνώστης νομίζει ότι θα διαβάσει μια παρωδία, μια τραγικοκωμωδία στο ύφος της ταινίας των (πολύ επηρεασμένων από τον Ροθ), αδερφών Κοέν με τίτλο "A serious man", αλλά στην πορεία διαφαίνεται η μοναδική ικανότητα και η αδιαμφισβήτητη λογοτεχνική αξία του Ροθ, όταν ελέγχει απόλυτα το θέμα του οδηγώντας το προς την κορύφωση χωρίς ευκολίες και μελοδραματισμούς με έξοχη οικονομία λόγου, απλά και σχεδόν χωρίς να αντιλαμβάνεσαι πως βρέθηκες εκεί, στο σημείο που η συγκίνηση να σε κυριεύει και να σε συγκλονίζει. Τι εκπληκτικό μυθιστόρημα, αλήθεια... (Από το ιστολόγιο LIBROFILO, a books' aficionado, 16/3/2012) «Ο Philip Roth σκιαγραφεί με ζηλευτή ακρίβεια το χαρακτήρα του ευσυνείδητου και ταγμένου στο καθήκον Κάντορ που προσπαθεί με κάθε τρόπο να φανεί χρήσιμος στο πόστο όπου τον τοποθέτησαν η μικρή κοινωνία του Νιούαρκ και οι παρούσες συνθήκες. Βάζοντάς τον σε ένα ζοφερό σκηνικό, όπου κυριαρχούν η αναπηρία, η παράλυση, η ισόβια καταδίκη στον πόνο και ο θάνατος, καταφέρνει να προσδώσει μια σχεδόν μεταφυσική αγωνία στα ερωτήματα του Κάντορ: Ποιες επιλογές διαμορφώνουν μοιραία τη ζωή; Πόσο αδύναμοι είμαστε όλοι μας μπροστά στη δύναμη των περιστάσεων;» (Κώστας Αγοραστός, bookpress.gr, 01/09/2011)