Κωστής Καρπόζηλος | Βίος και Πολιτεία #34

«Ονομάζουμε κομμουνισμό την πραγματική κίνηση που καταργεί τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων». Ξεκινώντας από αυτή τη φράση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, ο Κωστής Καρπόζηλος πραγματεύεται την ιστορία του ελληνικού κομμουνισμού του 20ού αιώνα, εστιάζοντας στην «πραγματική κίνηση» των ανθρώπων του και ανιχνεύοντας τις πολλαπλές του γεωγραφίες. Το αποτέλεσμα είναι μια συναρπαστική αφήγηση όπου πρωταγωνιστούν ταξιδιώτες της επανάστασης, εκπατρισμένοι διανοούμενοι, πρόσφυγες και μετανάστες, άνθρωποι που διασχίζουν τα συμβολικά και κυριολεκτικά όρια του έθνους. Η οθωμανική και ελληνική Θεσσαλονίκη, η Κωνσταντινούπολη, οι προσφυγικές πόλεις της Ελλάδας, η Μόσχα και οι ελληνόφωνες κοινότητες της Μαύρης Θάλασσας του Μεσοπολέμου, τα χαρακώματα του ισπανικού εμφυλίου, το Παρίσι του Λαϊκού Μετώπου, η Μέση Ανατολή στα χρόνια του πολέμου, το Βουκουρέστι και η Τασκένδη των πολιτικών προσφύγων, οι καπιταλιστικές μητροπόλεις στα χρόνια της δικτατορίας συνθέτουν μια διεθνική ιστορία του ελληνικού κομμουνισμού. Και το νήμα που τα ενώνει είναι τόσο η αδιάκοπη κίνηση εκείνων που ένιωθαν ότι οι ταξικοί περιορισμοί και το καθεστώς της εκμετάλλευσης δεν ήταν η αυτονόητη συνθήκη της ύπαρξης, όσο και οι ζωές της επαναστατικής περιπλάνησης που δεν χωρούσαν σε μια εθνική επικράτεια. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) «Η Φεντερασιόν εξέφρασε αρχικά τη διπλή φύση του σοσιαλιστικού κινήματος. Οργάνωση που δρα εντός της ελληνικής επικράτειας, αλλά ταυτοχρόνως την υπερβαίνει, αφού δεν ήταν ενσωματωμένη στην ελληνική πραγματικότητα. Από την πρώτη στιγμή η ίδρυση του σοσιαλισμού, ο οποίος στη συνέχεια μετατράπηκε σε κομμουνισμό, αλλά όχι και σε σοσιαλδημοκρατία, θέτει το ζήτημα της σχέσης της διεθνικότητας με την ελληνικότητα. Για τις δεξιές δυνάμεις ο σοσιαλισμός ήταν απειλή για τα εθνικά συμφέροντα. Κι όμως! Η Φεντερασιόν στον Μεγάλο Διχασμό βρέθηκε πιο κοντά στον βασιλιά παρά στον Βενιζέλο. Ο λόγος ήταν η αντίθεσή της στον Πόλεμο. Τότε έγινε και η πρώτη διάσπασή της». [Γιώργος Σιακαντάρης, bookpress.gr 01/05/2024]

Στη σελίδα 335 αυτού του βιβλίου υπάρχει μια φωτογραφία. Είναι η χορωδία του Ελληνικού Εργατικού Εκπαιδευτικού Συνδέσμου της Νέας Υόρκης τη δεκαετία του 1930. Ποια ήταν, άραγε, η κινητοποιητική δύναμη που έκανε μετανάστες και μετανάστριες να τραγουδούν επαναστατικούς ύμνους στις Ηνωμένες Πολιτείες; Αυτό είναι το ερώτημα που διατρέχει την αφήγηση της Κόκκινης Αμερικής. Εστιάζοντας το ενδιαφέρον του στην ιστορία της αμερικανικής Αριστεράς, από τις αρχές του 20ού αιώνα έως και τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, το βιβλίο αναδεικνύει τα πολλαπλά νήματα που συνέδεαν τις ιδέες της ριζικής κοινωνικής μεταβολής με τους μετασχηματισμούς της καθημερινότητας των μεταναστευτικών πληθυσμών. Η ιστορία της ελληνοαμερικανικής Αριστεράς φωτίζει την πολλαπλότητα της μεταναστευτικής εμπειρίας και υπογραμμίζει τα όρια των στερεοτύπων γύρω από τους Έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, ωστόσο, η διαδρομή αυτή μας επιτρέπει να ξανασκεφτούμε γύρω από κάτι ευρύτερο: τις προσδοκίες και τις διαψεύσεις των επαναστατικών βεβαιοτήτων και τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην πολιτική φαντασία των ριζοσπαστών του 20ού αιώνα. Η Κόκκινη Αμερική δεν αφηγείται μια ιστορία επιτυχίας. Την ίδια στιγμή, όμως, μέσα από τις συναρπαστικές διαδρομές των μεταναστών που πίστεψαν στην επανάσταση, ανασυγκροτεί τους τρόπους με τους οποίους το ιστορικό απρόβλεπτο συνδιαλέγεται με την αναζήτηση ενός Νέου Κόσμου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Ο Καρπόζηλος, εστιάζοντας στην ιστορία ενός μειοψηφικού τμήματος των Ελλήνων μεταναστών στην Αμερική, μάς δείχνει ότι οι απλοποιήσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν αφορούν την επιστημονική σκέψη -προφανώς- αλλά ούτε και την ευρύτερη δημοκρατική σκέψη. Ο συγγραφέας παρακολουθεί τη ζωή και την καθημερινότητα των Ελλήνων αριστερών και κομμουνιστών, των "κόκκινων" μεταναστών και μεταναστριών που, αν και ήσαν μειοψηφία στην αμερικανική κοινωνία, κατόρθωσαν να την εμβολιάσουν με αρχές και αξίες που όχι μόνο δεν αμφισβητούσαν τον αμερικανισμό αλλά ζητούσαν την ολοκλήρωσή του και που ταυτοχρόνως διατηρούσαν την αναγκαία για κάθε κοινωνία αγωνία για έναν καλύτερο κόσμο με άτομα χειραφετημένα από εξωκοινωνικές αυθεντίες. Γιατί, Αριστερά σημαίνει άρνηση της αποδοχής του κόσμου όπως είναι, είτε κυβερνά η ίδια είτε κυβερνούν "οι άλλοι". (Γιώργος Σιακαντάρης, bookpress.gr, 26/4/2017)