Νίκος Παναγιωτόπουλος | Βίος και Πολιτεία #36

Με την παρούσα εργασία του ο Νίκος Παναγιωτόπουλος μας προτείνει να (ανα)στοχαστούμε τις σύνθετες σχέσεις μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και ατομικής και κοινωνικής ευδαιμονίας. Αποσκοπώντας στην ενοποίηση του οικονομικού και του κοινωνικού παράγοντα στη μελέτη του για την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας τα τελευταία χρόνια, ο συγγραφέας θέτει ως βασικό αντικείμενο της ερευνητικής προοπτικής της την ίδια την έννοια της ανάπτυξης και επιχειρεί να καταδείξει πως χρειάζεται να αντιπαραθέσουμε στην αφηρημένη και αναπηρική γνώση που προωθεί η κυρίαρχη οικονομική σκέψη τη γνώση που θα σέβεται περισσότερο τους ανθρώπους και τις πραγματικές καταστάσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι, και θα αναδεικνύει τις ουσιαστικές αιτίες των διαφόρων μορφών κοινωνικής οδύνης που πλήττουν τους εργαζόμενους, άνδρες και γυναίκες, των σύγχρονων κοινωνιών. Στην προοπτική αυτή, μέσω μιας συστηματικής και σύνθετης συσχέτισης οικονομικών δεικτών και τυπικών κοινωνικών δεικτών που διενεργεί, ο συγγραφέας θέτει το ζήτημα της οικονομικής βίας και συγκροτεί τις βάσεις μιας οικονομίας της ευτυχίας ικανής να λαμβάνει υπόψη όλα όσα ο κυρίαρχος οικονομικός λόγος αφήνει έξω από τους υπολογισμούς του. Η αυστηρά οικονομική πολιτική δεν είναι κατ' ανάγκη οικονομική από την άποψη της ασφάλειας και της ευημερίας των προσώπων. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Εξετάζοντας τις μακρές και σύνθετες διαδικασίες κοινωνικής μετάταξης και απόταξης που έπληξαν τις συνθήκες ύπαρξης και κουλτούρας των λαϊκών τάξεων στην Ελλάδα τα τελευταία 70 χρόνια, η παρούσα κοινωνιολογική εργασία επιχειρεί να αντικειμενοποιήσει τα κρίσιμα δομικά χαρακτηριστικά των λαϊκών τάξεων όλη αυτή την περίοδο: τη σταδιακή κοινωνική υποβάθμιση, διάσπαση και ενδυνάμωση των εσωτερικών διαιρέσεων των λαϊκών τάξεων. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αξιοποιώντας μεγάλο όγκο εμπειρικής και κριτικής θεωρητικής εργασίας και προσφεύγοντας σε μια καινούργια γλώσσα -η οποία επιτρέπει την παράθεση της θεωρητικής κατασκευής και των γεγονότων που αποκαλύπτει η ερευνητική διαδικασία-, η παρούσα έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία και χρηματοδότηση του ΟΣΔΕΛ, επαναδιατυπώνει τα βασικά παραδοσιακά ερωτήματα για την ανάγνωση, τα οποία συνδέονται οργανικά με την κατανόηση των κοινωνικών συνθηκών που γεννούν τη φιλαναγνωσία. Παράλληλα αναλύει τους σύνθετους δεσμούς μεταξύ ανάγνωσης, κουλτούρας, κοινωνικών σχέσεων και εξουσίας στη σημερινή ελληνική κοινωνία. Η έρευνα οδηγήθηκε στην επεξεργασία και στη διατύπωση των βασικών, επιστημονικά θεμελιωμένων αρχών οι οποίες είναι σκόπιμο να διέπουν κάθε σχέδιο ισχυρής ενδυνάμωσης, πλατιάς διάχυσης και καθολικής νομιμοποίησης της πρακτικής της ανάγνωσης. Ειδικότερα, εξέτασε τους όρους ενός πραγματικού εκδημοκρατισμού μιας πρακτικής τόσο ασκητικής και τόσο σπάνιας όσο η εντατική ανάγνωση. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις του βιβλίου, που εκδόθηκε με την ευγενική χορηγία των εκδόσεων Gutenberg, θα διατεθούν υπέρ των δημιουργών, μέσω του πολιτιστικού και κοινωνικού προγράμματος του ΟΣΔΕΛ.

Η επιδίωξη της παρούσας παρέμβασης του Νίκου Παναγιωτόπουλου συνίσταται στο να καταστήσει λίγο πιο συνειδητή την αναγκαιότητα του ρόλου του διανοούμενου, εκτός από παραγωγού γνώσης, ως συν-διαμορφωτή των συνθηκών που θα επιτρέπουν να εξάγονται από τις αναλύσεις και πρακτικά συμπεράσματα, συμπεράσματα για "το τι πρέπει να γίνει" και "το πώς πρέπει να γίνει". Μια παρέμβαση που υπαγορεύεται από την κοινωνιολογική παράδοση, σύμφωνα με την οποία η υποχρέωση της αντικειμενικότητας, στην οποία οδηγεί κάθε επιστήμονα η επιστημονική ηθική, είναι αυτός να αγωνιστεί για να διαχυθεί η επιστημονική αλήθεια του κοινωνικού κόσμου, να κάνει ό,τι μπορεί για να αυξήσει τις πιθανότητες να ακουστεί. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Στην παρούσα εργασία του, σύντομη αλλά και εμπλουτισμένη εκδοχή της μεγάλης έρευνάς του πάνω στις σχέσεις που διατηρούν οι Έλληνες πολίτες με την ανάγνωση και το βιβλίο, ο συγγραφέας, απευθυνόμενος σε ένα μη εξοικειωμένο με τα κοινωνιολογικά κείμενα κοινό, επιχειρεί να καταδείξει το σύστημα των κοινωνικών παραγόντων που καθορίζουν την αγάπη για την ανάγνωση. Στην συνέχεια, βασιζόμενος στην ανάδειξη του γεγονότος πως οι ανισότητες στην οικειότητα με την ανάγνωση βρίσκονται στο επίκεντρο όλων των ανισοτήτων, όχι μόνο των κοινωνικών αλλά και οικονομικών, προτείνει μια σειρά από αρχές για μια εθνική πολιτική για την φιλαναγνωσία, καθώς και πρόσφορους τρόπους ως προς την εξειδίκευση, την κοινοποίηση, την αναγνώριση και τη διάχυση των αρχών αυτών. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τα μουσεία, τα θέατρα, οι χορευτικές σκηνές εξακολουθούν να επιλέγουν με κοινωνικά κριτήρια το κοινό τους, και αυτό συμβαίνει επειδή οι σιωπηρές συνθήκες πρόσβασης στα έργα της επίσημης κουλτούρας -δηλαδή η πρόωρη επαφή με αυτά (συνδεδεμένη με την υψηλή κοινωνική καταγωγή), καθώς και η σχολική εκπαίδευση- παραμένουν ακόμη άνισα κατανεμημένες μεταξύ των κοινωνικών ομάδων. Επιβεβαιώνοντας ότι οι πολιτιστικές πρακτικές είναι προϊόν κοινωνικών καθορισμών και όχι «προσωπικών κλίσεων», όπως υποστηρίζει η ιδεολογία του «χαρίσματος», η παρούσα εργασία δείχνει ότι η μη εξέταση των κοινωνικών όρων που καθιστούν δυνατή την αισθητική διάθεση και ικανότητα αποτελεί τον βασικό όρο αναπαραγωγής αυτής της ιδεολογίας. Στη βάση μιας διαθεσιακής θεωρίας της δράσης, η εργασία αυτή προτείνει τις θεμελιώδεις αρχές παραγωγής της καλλιτεχνικής ζήτησης και, κατ' επέκταση, κάθε πολιτιστικού προγράμματος που αποσκοπεί στην πρόσβαση όλων στα έργα τέχνης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αντικείμενο της παρούσας ε΄ έκδοσης είναι να καταστεί σαφές πώς παράγεται πρακτικά η οικεία σχέση με την ανάγνωση, πώς μαθαίνει κανείς, ουσιαστικά και πρακτικά, να αγαπά την ανάγνωση, προκειμένου όλοι οι φορείς που έχουν αποστολή ή στόχο να επιχειρήσουν, στο πλαίσιο της λειτουργίας τους, να την παράγουν να το πράξουν συστηματικά και αποτελεσματικά. Υπό αυτή την οπτική, η παρούσα έκδοση επιχειρεί την απτή κατάδειξη των βασικών συνθηκών παραγωγής της αναγνωστικής διάθεσης, της οποίας η πλήρης κατανόηση οδηγεί στο γενικότερο φαινόμενο της κοινωνικής δράσης στον νου και στο σώμα, δράση η οποία καθορίζεται από την επίδραση των συνθηκών ύπαρξης και των αντίστοιχων αποτελεσμάτων τους. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Στον παρόντα συλλογικό τόμο περιλαμβάνονται κείμενα του Καθηγητή Κοινωνιολογίας Ν. Παναγιωτόπουλου, με τα οποία έχει εισαγάγει στο ελληνικό κοινωνιολογικό πεδίο το έργο του Ρ. Bourdieu, του πιο πολυμεταφρασμένου κοινωνικού επιστήμονα σ' όλο τον κόσμο. Προτρέποντάς μας να διαχειριστούμε το έργο του μεγάλου Γάλλου κοινωνιολόγου στην προοπτική μιας ενεργού χρήσης μέσα στην ίδια την επιστημονική πρακτική, τα κείμενα αυτά αποσκοπούν, παράλληλα, να διαχύσουν τις αρχές ενός νέου τρόπου παραγωγής της κοινωνιολογίας, μιας κοινωνιολογίας δημόσιας, θεωρητικά θεμελιωμένης και εμπειρικά επιβεβαιωμένης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος παρατηρεί το "σχεδόν πειραματικό κοινωνιολογικό εργαστήρι" μετά τις καταγγελίες της Σοφίας Μπεκατώρου, που έδωσαν το έναυσμα να ξεσπάσει το ελληνικό MeToo. Και ανοίγει μια δημόσια συζήτηση προκειμένου οι πόθοι να "πνεύσει ορμητικός άνεμος" αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες αντιμετωπίζουν την κακοποίησή τους να μη μείνουν, άλλη μια φορά, ευσεβείς. "Οι καταγγελίες των γυναικών μού δίνουν την αφορμή να επιχειρήσω να υπενθυμίσω ορισμένα βασικά κοινωνιολογικά στοιχεία σχετικά με τις αιτίες και τα αντίστοιχα αποτελέσματα ενός μείζονος σημασίας κοινωνιολογικού φαινομένου, αυτού της συμβολικής κυριαρχίας, προκειμένου να συμβάλω κι εγώ -παράλληλα με τις πολύ εύστοχες και ενθαρρυμένες από το φεμινιστικό κίνημα παρεμβάσεις που βλέπουν αυτές τις μέρες το φως της δημοσιότητας- σε μια πιο ορθολογική δημόσια συζήτηση σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των φύλων, τις συγκρούσεις και την κατανόησή τους, καθώς και τη δράση που θα μπορούσε να τις μετασχηματίσει". (Νίκος Παναγιωτόπουλος, από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

- Γνωρίζουμε τι είναι η ανεργία όταν μιλάμε γι' αυτήν; - Κατανοούμε ακριβώς τι εννοούμε όταν λέμε πως: "κάποιος είναι άνεργος"; - Τι βιώνουν οι άνεργοι; - Πόσο απέχει η ζωή των ανέργων από την εικόνα που διαμορφώνουν γι' αυτούς εκείνοι που καθορίζουν τις εθνικές πολιτικές για την αντιμετώπιση της ανεργίας; - Πόσο απέχει η ζωή τους απ' αυτή που περιγράφουν όσοι την αναλύουν, ασκώντας, κυρίως, κριτική στην "ορθολογικότητα" των πολιτικών αυτών; - Ποια πολιτική για την αντιμετώπιση της ανεργίας θα ήταν αποτελεσματική; Αν τα ερωτήματα αυτά ήταν κρίσιμα λίγα χρόνια πριν, τότε που οι πολιτικές απασχόλησης επιχειρούσαν τη νομιμοποίηση της έλλειψης εργασίας, της απόσυρσης του Κράτους, σήμερα, την εποχή της Μεγάλης Κρίσης, της Νέας Καταστροφής, της Μεγάλης Ανεργίας, τίθενται εκβιαστικά. Και είναι σε αυτά τα ερωτήματα που επιχειρεί να απαντήσει η παρούσα κοινωνιολογική ανάλυση των πολιτικών αντιμετώπισης της ανεργίας, των μορφών εμπειρίας και συνείδησης της ανεργίας, και των κοινωνικών συνθηκών παραγωγής τους, συμβάλλοντας στην αποθεμελίωση της οικονομίας της δυστυχίας που επιβάλλει η σημερινή πολιτικο-οικονομική κυριαρχία νεοφιλελεύθερης προοπτικής. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η βαθιά κρίση που πλήττει τις ελληνικές κοινωνιολογικές σπουδές, την παραγωγή ερευνητών κοινωνικών επιστημών καθώς και την πολιτική εκπροσώπηση της κοινωνιολογίας, συνδέεται με την περιορισμένη αυτονομία του εθνικού κοινωνιολογικού πεδίου σε σχέση με την πολιτική και οικονομική εξουσία. Η κρίση αυτή, σύμφωνα με το συγγραφέα, είναι καιρός να διατυπωθεί δημοσίως. Απευθυνόμενος στους μαθητευόμενους κοινωνιολόγους, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος αναλύει τις αιτίες αυτής της κρίσης και προτείνει μια σειρά από προτάσεις οι οποίες θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην υπεράσπιση της αυτονομίας και, συνεπώς, στην επιστημονική ανάπτυξη του κοινωνιολογικού κλάδου στη χώρα μας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Όσο οι φορείς διατήρησης της (έννομης) τάξης πραγμάτων επιτυγχάνουν να πείσουν ότι η διαφορική αποτελεσματικότητά τους οφείλεται στις «εγγενείς» ιδιότητες εκείνων που την υφίστανται και, συνεπώς, είναι ανεξάρτητη από οποιονδήποτε κοινωνικό επικαθορισμό -χωρίς να κάνουν τίποτε άλλο, τις περισσότερες φορές, παρά να επιβεβαιώνουν και να ενδυναμώνουν μια ορισμένη σχέση με το νόμο και μια ορισμένη ταξική έξη η οποία, συγκροτημένη εκτός του συστήματος διαχείρισης και εφαρμογής των νόμων, αποτελεί τη βασική αρχή των περισσότερων, αν όχι όλων των ποινικών ιδιοτήτων- θα συνεχίσουν να συμβάλλουν με έναν απαράμιλλο τρόπο στη συντήρηση της δομής των σχέσεων μεταξύ των κοινωνικών τάξεων και, ταυτόχρονα, στη νομιμοποίηση αυτής της δομής, συγκαλύπτοντας το γεγονός ότι οι ποινικές ταξινομήσεις που παράγουν, κατά βάση αναπαράγουν τις κοινωνικές ιεραρχήσεις. Το σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης, μέσω της ειδικής λογικής του τρόπου λειτουργίας του, πληροί ιδεολογικές λειτουργίες, καθώς οι μηχανισμοί του, που συμβάλλουν στην αναπαραγωγή της καθεστηκυίας τάξης και στη συντήρηση των σχέσεων κυριαρχίας παραμένουν κρυφοί. Στο πλαίσιο αυτής της λογικής, το σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης παρέχει, και αυτό, στην κυρίαρχη τάξη μια «θεοδικία του προνομίου της», όχι τόσο μέσω των ιδεολογιών που παράγει και εγχαράσσει όσο, κυρίως, μέσω της πρακτικής δικαιολόγησης που παρέχει στην καθεστηκυία τάξη, αφού αποκρύπτει και καταγράφει λαθραία -κάτω από τα φαινομενικά προσχήματα μιας τυπικής ισότητας- τη σχέση μεταξύ, αφενός της διαχείρισης και της κύρωσης και, αφετέρου του κατεχόμενου νομικού κεφαλαίου. Μέσω μιας προσπάθειας εντοπισμού και ανάλυσης των επιστημολογικών και επιστημονικών σφαλμάτων, που εκπηγάζουν από την «επιστημονική δόξα» και διαπράττονται στο χώρο της «κοινωνιολογίας της παραβατικότητας και του εγκλήματος», ο συγγραφέας επιχειρεί να καταδείξει πως η κοινωνιολογία της παρέκκλισης συνδεδεμένη με την κοινωνιολογία της κουλτούρας και της γνώσης, μακράν του να αποτελεί εκείνο το είδος εφαρμοσμένης επιστήμης, εδράζει στα θεμέλια μιας γενικής ανθρωπολογίας της εξουσίας και της νομιμότητας. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

(. . .) Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος καταδεικνύει ότι υπάρχουν τεχνικές προϋποθέσεις και επιπτώσεις της συμβολικής δράσης και παρουσιάζει με ποιο τρόπο η αναμορφωτική διαδικασία αποτελεί πάντοτε διαδικασία στιγματισμού. Το στίγμα συνιστά ανυποληψία - υπό την ευρύτερη έννοια της επικινδυνότητας, του υποψιασμού, της αφερεγγυότητας, της αναξιοπιστίας- που μόνο η πίστη της ομάδας είναι σε θέση να αναγνωρίζει και να αποδίδει σε όσους αποτελούν γι’ αυτή το μεγαλύτερο υλικό και συμβολικό κίνδυνο. Η ανάλυση του στίγματος που προτείνει ο συγγραφέας, φέρνει στο φως μια ολόκληρη σειρά διακρίσεων που επιτελεί το έργο κυριαρχίας, και αναγάγει το στίγμα σε ένα από τα παραδειγματικά αντικείμενα του αγώνα που εξαπολύεται με επίκεντρο τη συγκρότηση της ταυτότητας και την παράσταση του «ευυπόληπτου» και του «ανυπόληπτου». (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

Δύο καθηγητές κοινωνιολογίας, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος και ο Franz Schultheis, και η γλύπτρια Βένια Δημητρακοπούλου επιχειρούν, στην κοινή έκδοση με τον τίτλο MIRRORS: Πολυφωνικές αφηγήσεις για έναν κοινωνικό κόσμο σε κρίση, να καταστήσουν γνωστό και αναγνωρίσιμο ένα από τα σημαντικά διακυβεύματα της εποχής μας: πως είναι καιρός οι τέχνες και οι κοινωνικές επιστήμες να ενώσουν τα συμβολικά τους όπλα για να δημιουργήσουν μια νέα μορφή παρέμβασης των διανοουμένων στον δημόσιο χώρο, ικανή να υπερασπιστεί έναν κοινωνικό κόσμο που κλυδωνίζεται και αποδομείται από τις νέες διεθνείς μορφές κυριαρχίας. Με την προσοχή τους στραμμένη στη σημερινή Ευρώπη, η οποία απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τη ρεαλιστική ουτοπία που τη χαρακτήριζε αρχικά, μετασχηματίζοντας τα πολιτικά όνειρα πολλών πολιτών της σε εφιάλτη, οι δύο κοινωνιολόγοι μελέτησαν τόσο την Ελλάδα όσο και τη Γερμανία, με στόχο να αναδείξουν τις βαθιές αντιφάσεις του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Παρουσιάζοντας αντικριστά τα αποτελέσματα των ερευνών τους, προτείνουν στον αναγνώστη μια συγκριτική ακτινογραφία των δύο κοινωνιών, της ελληνικής και της γερμανικής, οι οποίες, ενώ φαίνεται να είναι εκ διαμέτρου αντίθετες σε μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων και δυνάμεων, διέπονται εξίσου από τις δριμείες κοινωνικο-ιστορικές μεταβολές που υπαγορεύει η ριζοσπαστικοποιημένη εμπορευματική λογική του παγκόσμιου καπιταλισμού. Στα δύο βιβλία που τιτλοφορούνται Η οικονομία της αθλιότητας και Η αθλιότητα της οικονομίας, γυναίκες και άνδρες καταθέτουν το καθημερινό τους βίωμα μέσα σε έναν ανομικό κοινωνικό κόσμο, μιλώντας για τη ζωή τους, από την οποία η σημερινή κρίση φαίνεται να έχει αφαιρέσει κάθε υλοποιήσιμο και προβλέψιμο μέλλον. Με αφορμή αυτό το ερευνητικό υλικό, η Βένια Δημητρακοπούλου εξερευνά τις αντιθέσεις αυτών των ανθρώπινων υπάρξεων, σε υλικό και σε συμβολικό επίπεδο, και δημιουργεί το εικαστικό έργο MIRRORS, δημοσιευμένο στο τρίτο βιβλίο με τίτλο Διάλογοι, που αποσκοπεί να λειτουργήσει ως "εργαλείο" αποκατάστασης και χειραφέτησης, συμβάλλοντας στην υλοποίηση του θεμελιώδους κοινού τους στόχου: να δοθεί η δυνατότητα σε όλους αυτούς τους "καθημερινούς ανθρώπους", οι οποίοι ζουν τη βίαιη ανατροπή των σχέσεών τους με το εφικτό, το πιθανό και το επιτρεπτό, να βγουν από το σκοτάδι, να αποκτήσουν κοινωνική ορατότητα, να μεταμορφωθούν σε καθρέφτες, που μέσα τους οι παρατηρητές θα μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους και, κοιτώντας τον, να κατανοήσουν καλύτερα τη δική τους κοινωνική συνθήκη. (Από την παρουσίαση της έκδοσης)

Πόσο απέχει η ζωή και οι πρακτικές των ανέργων, αλλά και οι πραγματικές αρχές παραγωγής τους από την εικόνα που διαμορφώνουν γι' αυτούς, τόσο εκείνοι που καθορίζουν την εθνική πολιτική για την αντιμετώπιση της ανεργίας ή που αναλαμβάνουν την υλοποίηση αυτών των Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την Απασχόληση, όσο και εκείνοι που αναλύουν, ασκώντας κυρίως κριτική για την «ορθολογικότητα» των πολιτικών αυτών; Η απάντηση που επιχειρεί να δώσει η παρούσα εργασία είναι κρίσιμη, καθώς την τελευταία δεκαπενταετία οι πολιτικές απασχολήσεις αλλάζουν όλο και περισσότερο τόσο τη μορφή όσο και τους σκοπούς τους, ορίζοντας τις αρχές που καθορίζουν τη νομιμοποίηση της έλλειψης εργασίας και της συνθήκης ύπαρξης χωρίς εργασία. Βασισμένη σ' ένα εμπειρικό υλικό που απορρέει τόσο από στατιστικές όσο και από ποιοτικές προσεγγίσεις, η παρούσα κοινωνιολογική ανάλυση των παραγόντων και μορφών εμπειρίας, συνείδησης και διαχείρισης της ανεργίας επιχειρεί να δημιουργήσει ρήξη με τη δογματική τάση των θεωρητικών κατασκευών και των πολιτικών εφαρμογών τους και να αποκαλύψει την όψη παρωδίας που προσλαμβάνουν οι εορταστικές πράξεις λατρείας των διαφόρων σχεδίων δράσης για την αντιμετώπιση της ανεργίας όταν έρχονται αντιμέτωπες με την ίδια την πραγματικότητα των ανέργων. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η παρούσα μελέτη, προϊόν ερευνητικής συνεργασίας κοινωνιολόγων και γιατρών, έχει ως αντικείμενό της τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία των εργαζομένων και των πολιτών. Κοινωνιολόγοι και γιατροί, έχοντας την εδραία πεποίθηση πως είναι καιρός να έρθουν σε ρήξη με μια λογική "ιδιωτικοποίησης" και να διαμαρτυρηθούν δημόσια και αποτελεσματικά ενάντια στις οδυνηρές συνθήκες της (εργασιακής) ζωής, να βγουν από το γραφείο του γιατρού και το εργαστήριο του ερευνητή, για να κάνουν ορατό και απτό ένα σκάνδαλο τόσο πολιτικό όσο και ηθικό, που για μεγάλο διάστημα αντιμετωπίστηκε σαν ιδιωτική υπόθεση των θιγόμενων ατόμων, επέλεξαν ως αντικείμενο έρευνας να εξετάσουν τις σχέσεις που συνέδεσαν τους ταχύτατους και ριζικούς, νεοφιλελεύθερης προοπτικής και έμπνευσης, μετασχηματισμούς που έπληξαν τους εργαζομένους και τις πολλαπλές ιατρικές παθήσεις που απέρρεαν από αυτούς, να αναδείξουν τις δομές και τις δυναμικές του κόσμου της εργασίας που αρρωσταίνει συστηματικά τους ανθρώπους και προκαλεί έναν ανυπόφορο κυκεώνα στο πεδίο της ανθρώπινης ζωής και των ανθρώπινων πόρων, παράγοντας ένα τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αντικείμενο της παρούσας έρευνας αποτελεί η διερεύνηση του τρόπου συγκρότησης, αλλά και των επιδράσεων, μιας σειράς σχέσεων με το παρόν και το μέλλον, με το εφικτό και με το ανέφικτο που διατηρούν μια σειρά από κοινωνικά υποκείμενα διαφόρων κοινωνικών ομάδων στην παρούσα συγκυρία, όπως αυτή οριοθετείται δέκα χρόνια μετά το ξέσπασμα της γενικευμένης κρίσης του τρόπου αναπαραγωγής της ελληνικής κοινωνίας. Με αυτόν τον τρόπο η εργασία έχει έναν διττό στόχο: από τη μία μεριά, να καταστήσει γνωστούς και κατανοητούς τους καθημερινούς ανθρώπους, αντικαθιστώντας την απλοποιημένη και μονοδιάστατη εικόνα της κατάστασής τους, όπως αυτή διαχέεται από τα ΜΜΕ, με μια πιο συνθέτη και πολύμορφη παράσταση, θεμελιωμένη στη γνώση των ίδιων των πραγματικοτήτων· και, από την άλλη μεριά, πάνω στον συγκεκριμένο κοινωνικό καμβά να υπερτονιστεί ένας πλουραλισμός προοπτικών που να αντιστοιχεί στον πλουραλισμό των απόψεων που συνυπάρχουν συμβιωτικά και ανταγωνιστικά στις σκηνές του καθημερινού κοινωνικού θεάτρου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Ένας χώρος. Χαλύβδινες στήλες διαφορετικού ύψους δημιουργούν ένα δάσος, ένα λαβύρινθο που μπορεί κανείς να περιπλανηθεί μέσα του ή γύρω του [...] Οι φωνές. Κείμενα, φράσεις, λέξεις, αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις, καλύπτουν την επιφάνεια των χαρτιών." Προσδίδοντας αξιοπρέπεια και αυθεντικότητα στις μαρτυρίες των καθημερινών ανθρώπων που γενικότερα αποκλείονται από τον δημόσιο λόγο και τη δημόσια θέα, η εικαστική γλώσσα της Βένιας Δημητρακοπούλου μετατρέπεται σε όπλο αποκατάστασης και χειραφέτησης με μεγάλη συμβολική ισχύ, και συμβάλλει να επιτευχθεί ο θεμελιώδης στόχος των κοινωνιολόγων συνεργατών της, του Νίκου Παναγιωτόπουλου και του Franz Schultheis: να βγάλουν τους καθημερινούς ανθρώπους από το σκοτάδι, από την ανυπαρξία, να τους μεταμορφώσουν σε καθρέφτες, που μέσα τους οι παρατηρητές μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους, να δουν αντικατοπτρισμένη τη δική τους θέση και τον ιδιαίτερο τρόπο σκέψης τους. H ίδια η εμπειρία, που προέκυψε από αυτή τη συνεργασία, προσέφερε τη δυνατότητα στους τρεις δημιουργούς να απευθύνουν, μέσα από το βιβλίο Διάλογοι, κάλεσμα προς όλους όσους μπορούν να συμβάλουν στη συγκρότηση μιας νέας μορφής αποτελεσματικής παρέμβασης των διανοουμένων, προκειμένου να απαντηθούν τα τρία ερωτήματα-κλειδιά του σημερινού κοινωνικού κόσμου σε κρίση: "σε ποια κοινωνία ζούμε;", "σε ποια κοινωνία θέλουμε να ζούμε;" και "πώς θα φτάσουμε εκεί;", απαντήσεις που προϋποθέτουν και συνεπάγονται μια ριζοσπαστική επαναπολιτικοποίηση της πολιτικής που έχει αποπολιτικοποιηθεί στα χέρια μιας διεθνούς τάξης τεχνοκρατών. (Από την παρουσίαση της έκδοσης)