ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Α. ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΕΚΟΣ

Σήμερα, μετά από περίπου δέκα χιλιάδες χρόνια από τότε που μπορούμε να προσδιορίσουμε την σαφή παρουσία και επέμβαση του ανθρώπου στον πλανήτη γη και πέντε χιλιάδες χρόνια περίπου από τότε που έχουμε τα πρώτα δείγματα πολιτισμού, βρισκόμαστε μάρτυρες της αλόγιστης επέμβασής του στο χώρο, μέσα στον οποίο δραστηριοποιείται. Ο χώρος αυτός αποτελεί το κέντρο και συγχρόνως την περιφέρεια κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας. Από την πρώτη στιγμή κατά την οποία ο άνθρωπος άφησε τα πρώτα εγχάρακτα δείγματα της δραστηριότητάς του, μας προσδιόρισε και τον ακριβή τρόπο, με τον οποίο επενέβη στον περιβάλλοντα χώρο του. Ανάλογα με το στάδιο της εξέλιξής του η επέμβαση αυτή σε άλλες περιοχές υπήρξε δυναμική, ενώ σε άλλες ήπιας μορφής. Στα πρώτα στάδια της εξέλιξης του ανθρώπινου γένους η επέμβαση αυτή είχε σκοπό να καλύψει τις ζωτικές ανάγκες του. Με άλλα λόγια είχε σκοπό να του δώσει ζωτικό χώρο τόσο για την ανετότερη διαμονή του, όσο και για την ευκολότερη εξεύρεση τροφής. Από τη στιγμή κατά την οποία κάλυψε αυτές τις πρώτες βασικές ανάγκες του, η επέμβασή του υπήρξε πιο έντονη. Η πληθυσμιακή εξάπλωσή του, που είναι συνάρτηση της καλύτερης ποιότητας ζωής που ανέπτυξε, δημιουργούσε σταδιακά την ανάγκη για ανεύρεση και νέου ζωτικού χώρου. Η ανάπτυξη της κοινωνικής δομής είναι αποτέλεσμα της μετάπτωσης από την πρωτόγονη κοινωνία που βασιζόταν στα ζωώδη ένστικτα, προς την κοινωνία του πολιτισμού. Αυτή η εξελικτική διαδικασία πήρε σημαντικό χρονικό διάστημα, για να ολοκληρωθεί. Ακόμη και σήμερα η διαδικασία αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί για ορισμένες ανθρώπινες κοινωνίες. Κατά την εξελικτική αυτή πορεία η ανθρώπινη επέμβαση στον περιβάλλοντα χώρο υπήρξε δραματική. Ο τεχνολογικός πολιτισμός που σταδιακά αναπτύχθηκε, αποτέλεσε τον σημαντικότερο επεμβατικό παράγοντα του ανθρώπινου γένους στον ζωτικό του χώρο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αναζήτηση όλο και μεγαλύτερου ζωτικού χώρου για την ανάπτυξη των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η αναζήτηση αυτή αποτελεί μέρος της φυσικής εξέλιξης κάθε ζωντανού οργανισμού πάνω στη γη. Αν δεχθούμε ότι κάθε τι που λαμβάνει χώρα πάνω στη γη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των γεγονότων που συμβαίνουν στο σύμπαν, εύκολα γίνεται κατανοητό ότι και σε άλλες περιοχές του σύμπαντος παρόμοια γεγονότα ίσως να συνέβησαν ή ακόμη και αυτή τη στιγμή να συμβαίνουν. Από κάποιο σημείο και ύστερα η ανθρώπινη δραστηριότητα αρχίζει να ξεπερνά τα όρια του φέροντος συστήματος. Στην προκειμένη περίπτωση φέρον σύστημα είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο δραστηριοποιείται ο άνθρωπος. Το φέρον σύστημα έχει τη δυνατότητα να καθιστά γνωστό με διάφορους τρόπους πότε ξεπερνιούνται τα όριά του. Άλλοτε οι τρόποι αυτοί γίνονται αντιληπτοί από τον άνθρωπο και άλλοτε όχι. Εφόσον γίνονται αντιληπτοί, τότε αρχίζει η διαδικασία της ευαισθητοποίησης των κοινωνιών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να διερευνώνται οι κατάλληλες ενέργειες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται. Οι ενέργειες αυτές προϋποθέτουν ότι όσοι εμπλακούν σε αυτές τις διαδικασίες θα πρέπει να έχουν ικανοποιητική γνώση των θεμάτων που σχετίζονται με αυτές τις καταστάσεις ώστε να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)