84, CHARING CROSS ROAD - HELENE HANFF

Όταν η Αμερικανίδα συγγραφέας Helene Hanff έστειλε το 1949 την πρώτη επιστολή της στο λονδρέζικο βιβλιοπωλείο Marcs and Co δεν γνώρισε ότι ξεκινούσε μιαν αλληλογραφία που θα διαρκούσε είκοσι χρόνια. Ούτε μπορούσε να υποπτευθεί ότι η έκδοση σε βιβλίο της αλληλογραφίας αυτής θα την έβγαζε από την αφάνεια. Το βιβλίο έγινε αμέσως μπεστ σέλερ, μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ντέιβιντ Τζόουνς με τον Άντονυ Χόπκινς και την Αν Μπάνκροφτ και διασκευάστηκε για το θέατρο. Το 1949, η νεαρή τότε συγγραφέας λατρεύει τους κλασικούς και αναζητεί τα έργα τους σε βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία. Τα μάτια της πέφτουν σε μια διαφημιστική καταχώρηση ενός βιβλιοπωλείου που εδρεύει στο Λονδίνο, στην 84 Charing Cross Road. Στέλνει τις παραγγελίες της στον βιβλιοπώλη Frank Doel με επιστολές γεμάτες χιούμορ που τις διανθίζει με εύστοχες λογοτεχνικές κρίσεις και παρατηρήσεις. Η αυθόρμητη Αμερικανίδα προσπαθεί να σπάσει το παραδοσιακό φλέγμα του Βρετανού με εύθυμη διάθεση και χάρη αλλά και καλοσύνη οι παραγγελίες της συνοδεύονται με αποστολές τροφίμων - δώρο πολύτιμο σε μια εποχή στερήσεων για τη Βρετανία. Η αλληλογραφία της συγγραφέως με τον βιβλιοπώλη φανερώνει τη λατρεία που και οι δύο τρέφουν για τα βιβλία. Με τον καιρό, και ανάμεσα από τις γραμμές, μια σχέση γεννιέται, μια φιλία αναπτύσσεται, η ελπίδα μιας συνάντησης συντηρείται. . . Αλλά όταν η Hanff αποφασίζει επιτέλους να συναντήσει τον βιβλιοπώλη της μαθαίνει το θάνατό του και το κλείσιμο του βιβλιοπωλείου. Αυτό το τρυφερό και βιβλιοφιλικό λογοτέχνημα που συγκροτείται από αυθεντικές επιστολές αποτελεί ταυτόχρονα «πραγματικό μάθημα αγγλικής λογοτεχνίας, ντοκουμέντο μιας εποχής και συναρπαστικό κείμενο», γράφει στο Lire η Pascal Frey. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Το φθινόπωρο του '49 που στέλνει η Χανφ την πρώτη γραπτή παραγγελία της, η μεν Αμερική είναι η αναδυόμενη υπερδύναμη του πλανήτη, η δε Βρετανία παλεύει να διαχειριστεί τη μεταπολεμική οικονομική της εξάντληση. Παρά τα τριμμένα της πουλόβερ και τα σαραβαλιασμένα της έπιπλα, παρά τις αποτυχημένες της προσπάθειες ν' αναγνωριστεί ως θεατρική συγγραφέας, η Χανφ δεν έχει γνωρίσει το αληθινό πρόσωπο της στέρησης. Οι πανόδετοι άλλωστε θησαυροί των περασμένων αιώνων που εξασφαλίζει πληρώνοντας όσο κι ένα εισιτήριο για σινεμά του Μπρόντγουεϊ, την κάνουν να νιώθει ζάπλουτη. Μέχρι λοιπόν ν' απολογηθεί διά ζώσης, όπως υπόσχεται στους βρετανούς φίλους της, για λογαριασμό της υπεροπτικής της πατρίδας, φροντίζει να τους στέλνει μαζί με τις παραγγελίες της, πακέτα με αγαθά που εκείνοι στερούνται: από ζαμπόν και αβγά σε σκόνη μέχρι νάιλον κάλτσες -αξεσουάρ εξωτικό για την εποχή. Στο μικροσκοπικό Marks & Co, ένα βιβλιοπωλείο βγαλμένο θαρρείς απ' τον Ντίκενς, ποτισμένο από τις ανάκατες μυρωδιές της μούχλας, του χρόνου, του ξύλου και της σκόνης, τα πακέτα και οι ανάλαφρες, περιπαιχτικές επιστολές της Χανφ εισβάλλουν κάθε τόσο σαν δροσερό αεράκι. Σιγά σιγά, στα γράμματα που ανταλλάσσονται εγκαθίσταται η οικειότητα, οι βιβλιοφιλικές αναφορές ανακατεύονται με στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής ένθεν και ένθεν, και η ελπίδα ότι η Χανφ θα εμφανιστεί με σάρκα και οστά στο Λονδίνο διατηρείται. Τα χρόνια όμως περνούν και το ταξίδι της συνεχώς αναβάλλεται. Κι όταν επιτέλους έρχεται η στιγμή, τόσο ο πρωταρχικός και προνομιούχος συνομιλητής της, ο Φρανκ Ντόελ, όσο και το ίδιο το βιβλιοπωλείο, δεν υπάρχουν πια... Έμεινε όμως αυτή η "χούφτα γράμματα" που συμπυκνώνει τα πάντα, και γοητεύει ακόμα όχι μόνο τους λάτρεις των βιβλίων αλλά και της ζωής. (ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 7, 9/1/2005)